Mübadillerin konuştukları Diller

Mübadillerin konuştukları Diller

30 Ocak 1923 tarihinde isvicre nin Lozan sehrinde Turkiye ve Yunanistan arasinda imzalanan Nufus Mubadelesi Sözlesmesi ile istanbul ve Bati Trakya haric Turkiye de yerlesik Rum Ortodoks dininden olan tum Turk vatandalari ile Yunanistan da yerlesik Musluman dininden olan tum Yunan vatandaslarinin zorunlu mubadelesi (degisimi) öngörulmustu. 18 Ekim 1912 tarihinden sonraki göcleri de kapsayan bu sözlesme ile her iki ulkeden yaklasik iki milyon insan dogduklari topraklari terk etmek zorunda kalmistir.

Mubadeleye tabi tutulan insanlar aslinda, Osmanli imparatorlu unun Rumeli ve Adalar diye bilinen bölgelerinde uzun yillar yasamis olan halklardir. Bir baska deyisle; bu insanlar Balkan Savasi, Iunya Savasi ve Kurtulus Savasi ertesinde bu gunku sinirlarin olusturuldugu bir dönemde yurtlarindan zorla koparilan insanlardir.

Nufus mubadelesinde din kriteri temel alindigindan Yunanistan dan gelen Musluman dininden mubadiller gunluk yasamlarinda Turkce disinda Rumca, Makedonca, Pomakca, Vlahca (Ulahca) gibi farkli dil ve lehceler konusuyorlardi.

Girit, Yanya, Grebene - Naslic yöresinden gelen mubadillerin ana dilleri Rumca dir. Ne var ki bu yöreden gelenlerin Rumcasi, lehce, sive ve bazi sözcukler bakimindan önemli farkliliklar göstermektedir. Girit ten gelenler konustuklari dile "Kritika" diyorlar. Girit Rumca sinin icinde antik Yunanca dan kalma sözcuklerin fazlaligi dikkat cekmektedir.

Gerebene-Naslic yöresinden olanlar ayni kent veya köyden olan birinden memleketlim anlaminda Patriyotis/Patriyotisa olarak söz etmekte ve konustuklari dile Patriyotca demektedirler.

Bu gun Yunanistan daki adlari Kastorya ( Kesriye-Kostur) ve Edessa (Vodina-Karacaova) olan yörelerden gelen mubadiller konustuklari dile bazen Makedonca, bazen Pomakca, bazen Bulgarca bazen de Muacirca ya da cok yaygin bir ifade ile "Bizim Dil" demektedirler.
Bu yörelerden gelen insanlarin konustuklari dil de bugunku Makedonya Cumhuriyeti nde konusulan dilden oldukca buyuk ölcude farkliliklar göstermektedir.

Sayilari cok az da olsa mubadele ile Turkiye ye gelen mubadiller arasinda ana dilleri Vlahca (Ulahca) olanlar da vardir. Bu insanlar Edessa (Vodina-Karacaova) nin Notya köyunden göc etmislerdir. Konustuklari dil Latin kökenli bir dildir. Romence nin bir lehcesi denilebilir.

Dramanin kuzeyindeki daglik bölgelerden gelen mubadiller ise konustuklari ana dile Pomakca demektedirler. Bulgarcanin bir lehcesi diyebilecegimiz bu dil de bugun konusulan Bulgarca dan farklidir.

Sefer Guvenc